HALLU

Het is alweer ruim zes jaar geleden dat Lumen Travo een solotentoonstelling presenteerde van Michel François. Zo'n jaar geleden bracht de galerie een uniek samenwerkingsproject van Michel François en Meschac Gaba, waarbij de verschillende werken, een aantal in vitrines tentoongesteld, ook werkelijk door hen samen zijn gemaakt en de individuele inbreng nauwelijks nog viel te onderscheiden. Een van de meest opvallende kenmerken in François' oeuvre is de volstrekt eigen en overtuigende wijze waarop hij een sensuele tactiliteit zichtbaar en zelfs voelbaar weet te maken, zonder dat zijn beelden aangeraakt hoeven te worden. Hierin schuilt ook een van de krachten van zijn foto's: de afbeeldingen lijken een directe verbinding aan te gaan met onze tast- en andere zintuigen. Een balspelend kind, een knoop op buikhoogte in een trui, een cactus, een hand die een groot stuk zeep vasthoudt. Maar het tactiele, of eigenlijk juist het moeilijk grijpbare in letterlijke en uiteindelijk in metaforische zin, is slechts een van de middelen waarmee François de toeschouwer prikkelt. Het werk is complexer dan deze plaagstootjes aan onze zintuigen. We kunnen er verschillende dichotomieën in aantreffen zoals concentratie versus fluïditeit, knopen en ontknopen, beweging en stilstand, individu en groep. In zijn installaties die vaak een combinatie zijn van verschilende media: fotografie, video, driedimensionale vormen en structuren, toont François ons onder meer objecten die herkenbaar in de werkelijkheid om ons heen hun oorsprong hebben, zoals flessen, touwen, een stuk zeep, maar de voorwerpen hebben geen enkele functie meer of kúnnen de oorspronkelijk functie niet meer vervullen omdat de kunstenaar ze op de een of andere wijze heeft getransformeerd: een plant is geheel bedekt door kleine witte bolletjes, een tl-buis is in het midden tot venijnige glassplinters stukgeslagen, een mooi wit touw is deels ontrafeld. Dit alles geeft aan een installatie van François een poëtische ongrijpbaarheid, naast een zekere abstractie. Zijn foto's tonen beelden die wel de werkelijkheid zelf reproduceren, maar het gekozen beeld heeft altijd een dubbele lading. Een boomstam heeft ogen, een andere lijkt sterk op een geveld voorhistosrisch beest.

'Hallu' is de titel van een korte, maar eindeloos herhaalde dubbelvideo - we zien twee identieke projecties naast elkaar - van de handen van de kunstenaar die een verfrommeld stuk alluminiumfolie voortdurend veranderen tot allerlei vormen die de verbeelding van de toeschouwer prikkelen. De vormen, die doen denken aan rorschach inktvormen die in psychologische onderzoeken gebruikt worden om het verborgene, het onderwuste van de onderzochte aan de oppervlakte te krijgen, lijken de ene keer op een dierenkop, dan weer op de binnenkant van het bekken. De opeenvolging van de vormen verloopt tamelijk snel zodat onze hersenen amper de gelegenheid krijgen het opdoemende beeld te interpreteren, er is immers in de tussentijd alweer een andere vorm verschenen die een beroep doet op onze categoriseringsdrift. Hallu is dan ook duidelijk een titel met een dubbele betekenis, verwijzend naar het materiaal en de hallucinerende werking van de dubbelvideo. De projectie vindt plaats door een gordijn van doorzichtige plastic stroken. Dit zorgt voor een reflectie, een spel van licht op de achterwand dat het hallucinatieve versterkt.

François wil vaste kaders doorbreken. Een museumzaal door hem ingericht lijkt niet meer op een traditionele museumruimte. De kunstenaar verwijst naar het begrip rhizome dat de Franse filosoof Deleuze heeft geïntroduceerd: niet het rechte, of hierarchische wortelstelsel van de plantenwereld, maar de eindeloos complexe, met elkaar verbonden non-hiërarchishe ondergrondse vertakkingen van schimmels dient ons ten voorbeeld. Een evenals een rorschach beeld is François' werk poli-interpretabel en wordt het een instrument die onze verbeelding voldoende houvast biedt om zich uit te kunnen leven, om onze eigen beelden te generen en ons onderwuste uit te lokken.